Kit de Waal - Mijn naam is Leon

Kit de Waal - Mijn naam is Leon (2017)
oorspr:  My name is Leon (UK, 2016)
Ik las dit boek uit de bibliotheek

Kit de Waal (1960) is getrouwd met een broer van Edmund de Waal, die van de Ephrussie familie waar hij een mooi boek over schreef  (dat overigens weer eens herdrukt is onder een andere titel: de haas met de ogen van barnsteen). Kit de Waal was als rechter gespecialiseerd in familierecht en daar heeft ze denk ik zoveel ellende met pleegkinderen en pleeggezinnen voorbij zien komen dat ze besloot er een roman over te schrijven.

Het gaat niet goed met Carol, de moeder van Leon en zijn baby-broertje Jake. Leon en Jake zijn van verschillende vaders, die beide niet meer in beeld zijn. Daardoor is Leon lichtbruin met zwart haar, en Jake blank met blonde krullen. Moeder Carol blijft vaak op bed liggen en laat de zorg voor de baby over aan Leon, 8 jaar oud. Als de situatie uit de hand loopt grijpt maatschappelijk werk in en worden Leon en Jake ondergebracht bij pleegmoeder Maureen. Maureen is een al wat oudere, alleenstaande vrouw met een engelengeduld, die zorgt voor een rustige en stabiele omgeving voor de jongens.
Maar na een aantal maanden wordt Jake, de schattige baby met de blonde krullen, geadopteerd door een gezin. De donkere Leon ligt als adoptiekind niet goed in de markt, hij mag niet mee met zijn broertje.  De scheiding van de broers is hartverscheurend. Leon blijft achter bij Maureen en begrijpt er niets van. Hij krijgt woede-aanvallen en begint te stelen.

Als Maureen ernstig ziek wordt gaat Leon (tijdelijk) naar haar zus Sylvia, waar hij het niet naar zijn zin heeft hoewel Sylvia wel haar best doet. Leon mist zijn broertje, zijn moeder, zijn vader en zelfs zijn in het oude huis achtergebleven speelgoed. De schaarse ontmoetingen met zijn moeder Carol, die nauwelijks interesse in hem heeft, doen daar geen goed aan.
Van een maatschappelijk werkster krijgt hij een tweedehands fiets, waarmee hij de omgeving gaat verkennen en op een volkstuinencomplex terecht komt. Daar raakt hij bevriend met een zwarte man, Burrows ('Kuifmans') en de beheeerder, Victor Devlin. Deze vriendschap zet een aantal ontwikkelingen in gang die aan het eind allemaal bij elkaar komen.

Tot zo ongeveer de helft van dit boek vond ik het maar zo-zo, er gebeurde niet zo veel en hoewel de lotgevallen van Leon wel schrijnend zijn had ik wat moeite om door te lezen. Maar op het moment dat Leon zijn fiets krijgt en de wereld zich voor hem opent, lijkt er wel een knop omgedraaid en wordt het een meeslepend verhaal. Hierbij spelen de rellen door een deel van de zwarte bevolking, die in 2011 in een aantal engelse steden plaats hadden, een prominente rol.

Wat mij vooral heel duidelijk werd in dit boek is, en misschien is het hard om te zeggen, dat sommige vrouwen eigenlijk geen kinderen zouden mogen krijgen, omdat ze het moederschap niet aankunnen en het is verschrikkelijk om te zien hoe de kinderen daarvan het slachtoffer zijn.
Carol is zo'n psychisch labiele vrouw die vooral met zichzelf bezig is, en zich niet kan verplaatsen in haar kinderen. Leon blijft zijn moeder onvoorwaardelijk trouw, maar wat doet zij hem pijn!  Je ziet hoe zo'n kind zou kunnen uitgroeien tot een probleemjongere. Dankzij het geduld en de liefde van Maureen en Sylvia gebeurt dit gelukkig niet bij Leon.

Een niet zo heel sterk begin, een erg sterke tweede helft én een prachtige afsluiter. Toch weer een fijne leeservaring gehad.





Chandra Prasad - On Borrowed Wings

Chandra Prasad - On Borrowed Wings
VS, 2007
Dit boek is niet vertaald
Ik las dit boek uit de bibliotheek

"Wie voor een dubbeltje geboren is, wordt nooit een kwartje", ik hoorde het laatst nog op het journaal. De conclusie uit een rapport was dat mensen die zijn opgegroeid in een arm gezien, in een arme buurt, zelf ook arm blijven.

Dit geldt in ieder geval niet voor Adele Pietra, de hoofdpersoon van On Borrowed Wings. Ze groeit op in Stony Creek, een Amerikaans plaatsje dat bekend staat om zijn graniet steengroeve. De tegenstelling tussen arm en rijk is hier goed zichtbaar: de armen, dat zijn de arbeiders in de steengroeve. De rijken, dat zijn de 'cottagers',  de welgestelden die zomers de stad ontvluchten en in hun cottages aan de kust van Stony Creek verblijven.

Pa Pietra en zoon Charles werken beiden als quarryman, steenhouwer. Ma Pietra doet samen met Adele de was voor de cottagers. Ma is afkomstig uit een welgestelde familie uit Philadelphia, maar is verstoten toen zij de arme Italiaanse immigrant Gianno Pietra trouwde. Ma heeft al een partner voor Adele op het oog: de oudere steenhouwer Sylvio.
Adele verzet zich tegen haar lot. Ze is een dromerig meisje dat veel van lezen houdt. Het dromerige heeft ze van haar vader met wie ze dan ook beter overweg kan dan haar moeder. Die heeft al haar hoop in haar zoon gesteld; ze wil dat Charles gaat studeren, zodat hij rijk zal worden. Ze heeft hem zover gekregen dat hij een toelatingsexamen doet voor Yale.
Als pa en Charles omkomen bij een ongeluk in de steengroeve, ziet Adele haar kans. Ze knipt haar haar af en Ma gaat onmiddellijk mee in haar plan: zich voordoen als Charles en met zijn beurs studeren aan Yale University, New Haven. Dit speelt zich af in de dertiger jaren, het zou nog bijna 40 jaar duren voordat Yale University de eerste vrouw toeliet.

Het gegeven van een meisje dat zich voordoet als jongeman, is uiteraard niet heel origineel. Wat dit boek zeer de moeite waard maakt vond ik met name de sfeerbeschrijvingen van Yale, dat mannenbolwerk, beschreven met de blik van een vrouw. De moeilijkheden die Adele daarbij ondervindt maar ook de vriendschappen die ze desondanks weet te sluiten met een paar andere jongens, die als karakters ook erg goed uit de verf komen: Harry, Wick en Phin. Haar bijbaantje bij een professor in de eugenetica met verwerpelijke denkbeelden, die zij uiteindelijk op meesterlijke wijze een hak weet te zetten. Want Adele is aan de ene kant heel naief, maar tegelijkertijd als het moet ook wijs en daadkrachtig.  Naast dat bijbaantje geeft ze bijles in lezen en schrijven aan bijna de gehele familie DiRisio, een italiaanse immigrantenfamilie waarmee ze vrienden is geworden. Deze lessen vinden vooral in de dochter Ceci een vruchtbare bodem, want zij wil maar één ding: net als Amelia Earhart de lucht in!

Prasad is een verhalenverteller die met een wat melancholische ondertoon schrijft, in dit geval vooral over identiteit (geslacht, ras, afkomst).  Wat ik een beetje miste was enige humor. Adele is wel een innemende heldin maar erg serieus, een beetje humor of luchtigheid had geen kwaad gekund. Het is al met al geen meesterwerk maar wel een erg onderhoudend en fijn boek dat al heel lang op mijn lijstje stond. Ik ben blij dat ik het nu eindelijk gelezen heb.
Prasad (1975) komt zelf uit New Haven en heeft aan Yale gestudeerd. Haar vader komt uit India en haar moeder heeft Zweedse, Italiaanse en Engelse wortels. Het thema identiteit is haar dus niet vreemd.

Overigens schreef ze na dit boek een roman over...Amelia Earhart: Breathe the sky.




Een boek om je goed te voelen

Gail Honeyman - Ik ben Eleanor Oliphant  (Met mij gaat alles goed)
UK 2017, oorspr.: Eleanor Oliphant is completely fine

Een week of wat terug las ik in de krant dat een onderzoek had uitgewezen dat er in Frankrijk opvallend veel 'feel good boeken' worden gelezen. (Dat zal in andere landen vast niet anders zijn, maar daar is het niet onderzocht)
Mij verbaast dat niets.
In hetzelfde artikel staat dat we die feel good boeken beter links kunnen laten liggen, omdat we er niets uit leren over onszelf of de wereld.
'De boeken die ons aan onszelf onthullen zijn niet de meest vriendelijke. Wie wijzer wil worden, leze ongemakkelijke, weerspannige en pijnlijke boeken' aldus een Franse bibliotherapeute, Régine Detambel.

Dat zal vast zo zijn, maar ik zou daar iets tegen in willen brengen, namelijk dat ik uit de kranten, opiniestukken op internet en het 8-uur journaal de indruk krijg dat de wereld helemaal niet zo'n fijne plaats meer is en dat het er sterk op lijkt dat niemand meer te vertrouwen is. Soms vind ik dat alles al pijnlijk en ongemakkelijk genoeg.  Ik weet niet hoe het bij jullie zit, maar ik krijg af en toe een sterke behoefte om even iets te lezen waar de mensen wél van nature goed en te vertrouwen zijn, en dingen doen voor anderen zónder iets terug te verwachten.

Nu had ik weliswaar het boek van Gail Honeyman al wel eens ergens voorbij zien komen, maar was ik niet direct enthousiast toen ik het omslag van dit boek zag. Want 'feel good' boeken, vooral die met humor, zijn naar mijn smaak vaak nogal flauw, met van die melige humor waarbij elke zin leuk moet zijn. ('De honderdjarige man die..' is voor mij nog steeds één  van de ergste voorbeelden)
Gelukkig kon ik van de plaatselijke boekjuwelier een leesexemplaar (zonder tegenprestatie!) lenen.

Soms word je, als je er totaal geen verwachtingen van hebt, opeens heel blij van een boek, dan blijkt opeens dat je een juweeltje in handen hebt. Eleanor bleek zo'n boek te zijn.

Eleanor is een intelligente jonge vrouw, die in haar jeugd zoveel meegemaakt heeft dat ze sociaal erg onhandig is. Zolang ze haar eigen routines maar kan volgen gaat het goed. Als ze daar door omstandigheden uitgehaald wordt, gebeurt er van alles met haar, wat voor komische situaties zorgt. Zeker als De Liefde in haar leven komt. Tegelijkertijd wordt langzaam duidelijk welke verschrikkingen ze in haar jeugd heeft meegemaakt.
Eleanor is grappig, maar niet overdreven en zeker niet voortdurend. Onder de vaak komisch aandoende verwikkelingen zitten serieuze thema's als eenzaamheid, de dwingende sociale mores en kindermishandeling, die echter nooit zwaar worden door de lichtheid van stijl.

Een boek zit qua sfeer ergens tussen The Rosie Project en Come, thou tortoise. De humor van beide, het lieve kluchtige van Het Rosie Project,  en het warme gevoel met serieuze ondertoon van de Schildpad.

En ja, ik weet ook wel dat dit soort boeken, totaal niet literair, allemaal een beetje hetzelfde format heeft (held/heldin draait op routine en als die routine onderbroken wordt ontstaan er allerlei verwikkelingen) maar o, wat is dit lekker om te lezen! Precies wat een mens soms nodig heeft.






Met dank aan Berry van de Readshop